Skąd się wzięła nazwa miasta Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn)? Skąd się wzięła nazwa miasta Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn)?
07.01.2010 - 31.12.2010

Skąd się wzięła nazwa miasta Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn)?

Lub jaką rolę w tym odegrali zwykli urzędnicy…

Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn) to najsławniejszy ośrodek górski w Karkonoszach czeskich, ale dziś już mało kto pamięta skąd wzięła się nazwa tego miasta. Brakowało niewiele by miasto nazywało się „ Hollmannové boudy“ lub „Špaltové boudy“ albo „Święty Piotr „ (Svatý Petr). Jednak wiedeńscy a potem prascy urzędnicy niechcący zadecydowali zupełnie inaczej.
Dolina górnego toku rzeki Łaby była osiedlona dopiero w XVI wieku, kiedy to zaczęto wydobywać bogactwa mineralne i drzewo. Jedynym miejscem , które było nieco gęściej zaludnione była właśnie osada Święty Piotr, gdzie wydobywaniem bogactw trudniono się od 1516 roku. Pozostałe miejsca osiedleńców składały się z kilku bud pasterskich. W tym właśnie czasie osada Święty Piotr i pozostałe mniejsze osady należały do dzielnicy górnego Vrchlabí.

W miejscu , w którym spotykają się rzeka Łaba i potok Świętego Piotr ( dziś jest to Dolski potok) zamieszkała rodzina drwala Hollmanna, która wykorzeniła tutejszy las i uzyskaną polanę leśną przemieniła na grunty rolne. W 1784 roku na tym krańcu było tylko 5 chałup, młyn i leśniczówka. Ta mała osada nie otrzymała nazwy pochodzącej od jej założycieli, jak było zwyczajem w tutejszej okolicy Karkonoszy , ale otrzymała miano „Spaltenbauden“ (Szpaltowe budy). Prawdopodobnie nazwa ta wzięła się stąd , że drwale za wykonaną pracę oprócz pieniędzy otrzymywali także jeden kawałek drzewa opałowego dziennie. – z niem. Spalte lub Holzspalte.
W 1734 roku został zbudowany młyn wodny na rzece Łabie. W zasadzie młyn ten przemieszczono z doliny Świętego Piotr, gdzie należał do mieszkającej tutaj rodziny Špindlerovej . Rodzinę Špindlerův tworzyli głównie górnicy i drwale i wraz z rodzinami Hollmannów, Bradlerów i Krausów byli pierwszymi osadnikami tutejszego regionu.
Na początku XVIII wieku pomału zaczęło wygasać wydobywanie rud i bogactw mineralnych w dolinie Św.Piotra. Zaprzestano wydobywać srebro, miedź i arsen na obszarze Kozich grzebietów a tym samym malało znaczenie osady. Do tego zdecydowano się właśnie na przemieszczenie młynu wodnego i budowę kościoła na obszarze Szpaltowych bud, gdzie panowały dogodniejsze warunki pogodowe i które były bardziej dostępne dla ludności.
Kiedy miejscowi górale dowiedzieli się, że cesarz Józe II. Wyraził zgodę na budowę nowego kościoła w Wielkiej Upie (Velká Úpa) a potem również zbudowanie kościoła w osadzie Mał Upa (Malá Úpa) , zdecydowali , że oni też złożą do Wiednia wniosek o wyrażenia zgody na budowę swojego kościoła. Na tę okoliczność, w 1784 roku w młynie zbudowanym przez rodzinę Špindlerów, zorganizovali zgromadzenie w celu napisania wniosku , który osobiście przedłożyli w Wiedniu. Ponieważ za pierwszym razem wniosek został odrzucony, w 1787 roku napisali ponownie wniosek , który do Wiednia odwieźli chałupnik Petr Hollmann i młynarz Josef Kraus.Wynikiem było ponowne odrzucenie tego wniosku. Dopiero po śmierci cesarza Józefa II
Miejscowi górale po raz trzeci złożyli wniosek, który wreszcie został zaakceptowany przez cesarza Franciszka I. Dnia 13.7.1793 roku cesarz wydał patent/ pozwolenie na budowę kościoła i założnie własnej plebanii. A ponieważ wszystkie trzy wnioski zostały spisane we młynie , który nazywali Szpindlerowym młynem ( Špinderový mlýn) , chociaż w tym czasie młyn należał już do rodziny Krausów, a na wniosku nie było wymienionego adresu zwrotnego, cesarski patent został wydany dla gminy noszącej nazwę Spindlermühle !!
W taki właśnie sposób powstała nazwa do dziś istniejąca : Špindlerův Mlýn- Szpindlerowy Młyn. Trwał jeszczo dobrych kilka lat zanim nazwa ta ujęła się na dobre – głównym czynnikiem było dokładne wymierzenie poszczególnych gruntów i wprowadzenie danych do ksiąg wieczystych.
Zupełnie inna historia dotyczy dzisiejszej-czeskiej nazwy tego miasta. Trzeba uprzedzić , że historia jest trochę zawiła i wyboista. Ponownie za sprawą urzędników , jednak ty mrazem urzędujących w Pradze. Urzędnicy ci niemieli zielonego pojęcia o tym , że tutejszy młyn został zbudowany przez rodzinę Szpindlerów, dlatego nie zadali sobie zbyt wiele trudu i dokładnie przetłumaczyli nazwę miasta z języka niemieckiego - wychodzili z założenia , że Spinel (niem.) to poczesku wrzeciono , więc nazwali to miasto Młynem Wrzecionowym czyli po czesku Vřetenský Mlýn. Czasami ktoś nie dosłyszał i wyszło z tego nawet Břetenský Mlýn. Ku zdziwieniu to niewolnicze tłumaczenie nazwy miasta ujęło się, nawet w dokumnetach urzędowych i nawet 1918 po utworzeniu państwa Czechosłowacji nazwa stała się oficjalnym mianem miasta. Dopiero w 1922 roku całą genezą nazwy miasta zaczął interesować się i dokładnie ją opisał reprezentant Karkonoskiej Żupy ( żupa- wczesnośredniowieczna jednostka administracyjna, odpowiednik kasztelanii – źródło wikipedia) Klubu Turystów Czeskich oraz znawca regionu pan Jindřich Ambrož. To właśnie na jego wniosek Ministerstvo Spraw Wewnętrznych w Pradze decyzją z dnia 23.6.1923 zmieniło nazwę miasta na Špindlerův Mlýn i jego niemiecką wersję Spindlermühle.
W ten oto sposób długie 300 lat trwał proces utworzenia dzisiejszej nazwy miasta, i znów za sprawą urzędników.

foto
Skąd się wzięła nazwa miasta Szpindlerowy Młyn (Špindlerův Mlýn)?