Karkonosze – wczoraj i dziś - Początki muzyki karkonoskiejKarkonosze – wczoraj i dziś - Początki muzyki karkonoskiej
09.07.2009 - 31.10.2009

Karkonosze – wczoraj i dziś - Początki muzyki karkonoskiej

O najwcześniejszych początkach muzyki karkonoskiej możemy dowiedzieć się tylko z notatek sporządzonych w miejskich kronikach.

Najstarsze wzmianki pochodzą z zapisów kościelnych, ponieważ właśnie księża sumiennie zapisywali do kronik wszystkie wydarzenia , prowadzili dokładną ewidencję dotyczącą nie tylko stanu technicznego organów kościelnych , ale także pozostałych instrumentów muzycznych, które były własnością kościoła i które kościół zapożyczał swoim wiernym muzykantom.

Na przykład w dokumentach pochodzących z kościoła św.Michała w Rokytnici nad Izerą (Rokytnice nad Jizerou) zupełnie niedawno zostały odkryte wzmianki z 1738 roku świadczące o tym , że kościół posiadał oprócz organów jeszcze 10 innych instrumentów muzycznych oraz dwie księgi z kompozycjami muzycznymi . Podobne zapisy inwentaryzacyjne istnieją również w wielu innych gminach karkonoskich , na podstawie tych dokumentów można stwierdzić istnienie instrumentów muzycznych w ilościach od 10-30 sztuk, przy czym wiele z tych instrumentów było uszkodzonych. Instrumenty muzyczne trafiały do kościołów jako dary o czym istnieją wiarygodne zapisy. Na przykład w 1775 roku bezimienni szklarze z Rokitnicy nad Izerą podarovali dwa bubny i cztery trąbki.

Jednakże od zarania wieków głównym i podstawowym instrumentem muzycznym w kościele były organy. Przeglądając uważnie kronikę rokitnicką można stwierdzić , że najstarsze organy( niestety brak informacji autora tych organów) doszczętnie się wyeksploatowały i na ich miejsce w 1785 roku zostały wstawione nowe organy. Na tę okoliczność została sporządzona umowa pomiędzy tutejszym proboszczem Jozefek Siebrem ( Josef Siebr) a organistą kutnohorskim ( z miasta Kutná Hora) Pawłem Horakiem ( Pavel Horák), który zobowiązał się w umowie , że nowe organy postami do 30.06.1786 roku za ogólną kwotę 925 złotych, przy czym kwotę w wysokości 700 złotych zapłaciła Kancelaria Mościpaństwa decyzją hrabii Jana Nepomucena z Harrachova . Niestety dziś już nie ma tych organów w kościele św.Michała, ponieważ we 1904 roku organy te zostały zastąpione nowym instrumentem , który zbudował organista Józe Kobyle ( Josef Kobyle) z Łomnicy nad Popelką (Lomnice nad Popelkou).
Nauczanie śpiewu i muzyki w kościele leżało w gestii nauczycieli i katechetów, którzy oprócz tego sporządzali i „kopiowali" śpiewniki wszelkich pieśni kościelnych różnych kompozytorów. Jeszcze dziś można gdzieniegdzie zakupić w antykwariatach drogocenne i nieznane dotąd utwory muzyczne tutejszych znanych i nieznanych kompozytorów. Podczas przepisywania utworów muzycznych często dochodziło do zamiany nazwisk kompozytorów poszczególnych utworów, być może działo się tak ze względu na brak dokładnych informacji . W ten sposób na przykład utwór napisany przez W.A.Mozarta jest mylnie przypisywany M.Haydenowi bądź też W.W. Maszkowi (Václav Vincent Mašek) itp. Musimy sobie uświadomić , że przepisywanie nut było w tamtych czasach pracą bardzo żmudną wykonywaną odręcznie, więc również pod tym względem dzieła te są z punktu widzenia historycznego bardzo cenne, dlatego też znajdują się one w archiwach państwowych. Dla przykładu w archiwum powiatowym w Semilach znajdują się takie dzieła pochodzące właśnie z Rokitnicy nad Izerą . Dzieła te były sporządzane przez kilku nauczycieli, katechetów ze szkoły w Dolnej Rokitnicy ( Dolní Rokytnice) . Jednak najwięcej utworów było ręcznie sporządzonych dzięki nauczycielowi Johann Knappe, który w tej sokole pracował w latach 1826 - 1849. Bysto również bardzo czynny i aktywny nauczyciel , który otrzymał tytuł honorowego „Musterlehrer" = nauczyciela wzorowego a ponadto szkoła , w której uczył otrzymała również tytuł „szkoły wzorowej". Jak już wspominalismy , to właśnie on przyczynił się do sporządzenia i zkompletowania „kopii" wszelkich utworów muycznych i osobiście opisał większą część rokitnickich zbiorów muzycznych , w skład których wchodzi ponad 300 utworów niemieckich i czeskich kompozytorów.
W większości miast i gmin karkonoskich istniały w tych czasach stowarzyszenia , których głównym obowiązkiem było zapewnienie muzyki w kościołach oraz podczas różnych uroczystości kościelnych np. podczas pogrzebów. Stowarzyszenia te prowadzili głównie nauczyciele , stąd też w niemieckich i czeskich gminach nazywano „Kantoreien". Za uczestnictwo w tych uroczystościach nauczyciele otrzymywali tylko niekiedy niewielkie honorarium, które najczęściej było przeznaczane na naprawę instrumentów muzycznych, zakup zeszytów do nut, które służyły do sporządzania opisów utworów muzycznych.

foto
Karkonosze – wczoraj i dziś - Początki muzyki karkonoskiej